Osobiste wejście w naród

1)

Pisze do mnie Czytelnik, pan M.:

"Przeczytałem Gottland i bardzo mi się podobał. Był ciekawy i dobrze napisany. Już niecierpliwiłem się, kiedy to wyjdzie następna książka. Ale cóż to. Moim oczom ukazuje się okładka, która mi się strasznie nie podoba.

Dlaczego nie jest neutralna? Pokawałkowany nasz Pan Jezus Chrystus woła o pomstę! Odważył by się Pan pokawałkować Mahometa pisząc o islamie? Nie sądzę. Rację ma Pan Profesor Bogusław Wolniewicz, który mówi, że chrześcijaństwu odbierana jest należne mu cześć i szacunek. Chrześcijaństwo stało się bardzo liberalne. A jak wiadomo na pochylone drzewo każda koza próbuje wskoczyć.

Cóż to Panu da medialnie, że Pan obrazi czyjeś uczucia? Mnie Pan obraził. Nie dało się jakoś inaczej, zobrazować książki poprzez okładkę? Krzyż i wiszący na nim Chrystus jest Świętym Symbolem i niesie swoiste przesłanie. Jak Pan może kalać tę Świętość? Okładka budzi absmak i to wielki.

Szkoda, że Pan tak szokuje potencjalnego czytelnika.

Czy aby bez tego ta książka nie sprzedała by się?

Czy mógłby się Pan ustosunkować do mojej wypowiedzi?"

Odpisałem panu M.:

Musi Pan wiedzieć, że moja książka jest o tym jak Czesi żyją bez Boga; jak używają jego wyobrażenia w swojej kulturze; jak dowolnie sobie z nim poczynają.

Jeśli przeczyta Pan w rozdziale "Jak się państwu żyje bez Boga" część tekstu o pisarzu, który właśnie dlatego, że jest religijnym człowiekiem i czuje misję ewangelizacyjną umieszcza Jezusa w miejscu, gdzie odbywa się anonimowy zbiorowy seks... Jeśli przeczyta Pan o wierzącej pisarce, która ubolewa, że dla nikogo Bóg już nie jest ważny, ale stworzyła wiersz w którym Bóg ćpa... Jeśli przeczyta Pan wiersz jednego z najważniejszych czeskich myślicieli i ojców odrodzenia narodowego w Czechach o tym, że papież w niedzielne ranki robi z bożej kiszki kaszanki itp., to zrozumie Pan jaki rys kultury czeskiej oddaje ta okładka.

Zapraszam do lektury, która - mam nadzieję - będzie wzbogacająca dla Polaków. Przez wiele lat z niewiadomych mi przyczyn nie pisało się w Polsce o pewnych aspektach kultury czeskiej, były one całkowicie pomijane. I to właśnie te, które mówią o nieskrępowanym niczym stosunku Czechów do sacrum i katolicyzmu.
Jeśli Pan przeczyta tę książkę, dowie się Pan też, dlaczego od 400 lat tak fatalne notowania ma tam Kościół katolicki.

Poza tym praca na okładce, to znana rzeźba Davida Czernego, wystawiana na całym świecie - "Syn Boży do składania".
Zresztą piszę o tym dziele i jej autorze w książce.
Uważam, że nie ma lepszej metafory dzisiejszych czasów niż ta rzeźba.
Jest to tak zwany nurt sztuki krytycznej.

Nie chciałbym spłycić znaczenia tej rzeźby, ale wydaje mi się, że chrześcijanie powinni być z przesłania tej pracy zadowoleni: zobaczcie, co robicie/co świat robi/co my robimy z Jezusem, z sacrum. Każdy robi, co chce, dekonstruujemy go jak nam wygodnie.

Albo inna interpretacja: Jezusa usunęliśmy z pola widzenia, usunęliśmy z naszego świata. Teraz przyszła pora, że każdy musi (jeśli chce) poskładać go na nowo. Zależy jak się do tego przyłożysz, jak posklejasz, to takiego Jezusa będziesz miał. Od Ciebie to zależy.
To wspaniała rzeźba. Rzeźba krytyczna. Pan tego nie widzi?
Niepokazanie jej w Polsce (a były takie próby - udane - we Wrocławiu, gdzie jej nie dopuszczono do widzów) jest cenzurą. To znaczy, że nie moglibyśmy obcować z pracą jednego z najwybitniejszych artystów europejskich.
Przepraszam, że to powiem, ale trzeba być zaślepionym, żeby w tej rzeźbie widzieć kpinę z religii. Ona pokazuje doskonale kondycję współczesnego świata. Ale - jeśli przyjmiemy kategorię winy - to nie "wina" rzeźbiarza, właściciela galerii czy wydawnictwa, które wydało książkę, tylko "wina" świata, że takie rzeźby muszą powstawać.

Muszę jeszcze dodać przy okazji, że książka "Zrób sobie raj" jest też opowieścią jak nielekko jest wierzyć w Czechach i jak ciężko było wierzyć, np. za komunistów.

2)

Pisze mój kolega, Artur Baranowski z Kołobrzegu: "Nigdy nie byłem w Czechach (nie licząc krótkiej wycieczki z rodzicami w wieku kilku lat, którą pamiętam wyłącznie dzięki zdjęciom). Czytam twoją książkę i ogarnia mnie bardzo miłe uczucie, że to o miejscach, które znam. Jakbym już kiedyś tam był. A co więcej, to uczucie potęgowane jest wspomnieniami z bardzo miłych dla mnie miejsc, w których rzeczywiście byłem. Takich szczególnych, które dziś już się zmieniły i istnieją wyłącznie w mojej głowie. Tak jak wpiosence Niemena  - "Do dni dzieciństwa wraca moja myśl (...) więc niech wspomnienie dalej trwa."

Dzięki temu mailowi Artura uświadomiłem sobie, że zawsze, gdy jadę do jakiegoś kraju, którego dobrze nie znam, chciałbym mieć ze sobą książkę, która nie jest przewodnikiem turystycznym, ale książką o tym kraju. Żebym się dowiedział takich rzeczy o ludziach, których przez nieznajomość języka nie dowiem; żebym dostał takie elementy z historii, które zapamiętam, bo są istotne do rozumienia tego kraju (i żebym zapamiętał to ja, który historii w szkole nie znosiłem); żebym miał poczucie intymnego/osobistego wejścia w naród.

Może mają Państwo takie książki?

Na mojej liście są, pomijając zbiory reportaży z różnych krajów z ostatnich lat (np. bardzo dobre "Izrael już nie frunie" czy "Zabójca z miasta moreli"):

1. Urlich Wickert - I Bóg stworzył Paryż

2. Krzysztof Varga - Gulasz z turula (bardziej wspomnienie i esej niż reportaż chyba, choć może się mylę)

3. Jeremy Paxman - Anglicy. Opis przypadku

4. Maria Kornatowska - Rozmyślania przy makijażu

5. Jarosław Iwaszkiewicz - Podróż do Włoch