Tydzień po

Po następnych mailach z czeskimi wyrazami współczucia, dziś przyszła nawet fotka od niejakiego Honzy. Nie znam go, nie wiem, który to jest na zdjęciu. Jednak miło, że komuś się chciało takie zdjęcie zrobić.

Czeski tygodnik "Reflex" przysłał mi trzy pytania z prośbą o odpowiedź. Ciekawe, czy odpowiedziałem też zgodnie z Państwa odczuciami. (Bo na pewno potraktują mnie jako reprezentanta naszego narodu). Będę wdzięczny za Państwa odpowiedzi, jeśli jeszcze macie ochotę na ten temat się wypowiadać.

1) Sobotni wypadek lotniczy spowodował niesamowitą i bardzo jednolitą reakcję Polaków. Pod Pałac prezydencki poszli też ludzie, którzy byli wielkimi przeciwnikami prezydenta Kaczyńskiego. Czym Pan tłumaczy sobie takie unisono. Przypuszczam, że Czesi zareagowaliby o wiele bardziej obojętnie, a na pewno nie tak jednomyślnie.

Dlaczego płaczemy po prezydencie, którego nie lubiliśmy?
Prezydent Kaczyński - z biegiem lat - w wielu badaniach opinii publicznej uchodził za polityka, który ma coraz mniejsze poparcie społeczne. Popularność spadała mu z dnia na dzień. Tych, którzy go nie znosili było więcej niż tych, którzy go cenili. To był przecież najbardziej ośmieszany prezydent w naszym społeczeństwie. Ludzie z uśmiechem pokazywali sobie jego zdjęcie, kiedy stoi przed drzwiami pałacu i jego głowa ledwo sięga do klamki wielkich drzwi.
Co się więc stało? Skąd takie tłumy przed Pałacem prezydenckim?

Po pierwsze - wydaje mi się, że idą tam ludzie, którzy chcą przeżyć coś ważnego. Uczestniczyć w historii. Wielu  ludzi ma potrzebę dowartościowania siebie przez  uczestnictwo we wspólnocie. Czują się ważniejsi. Być może to jest największe przeżycie historyczne w którym mogą wziąć osobiście udział. Ludzie potrzebują przeżyć, które nie przejdą bez śladu. Które w nich zostaną na zawsze.

Po drugie - idą tam ci, którzy nadal Kaczyńskiego nie cenią, ale chcą  lepiej myśleć o sobie: oto potrafię się unieść nad swoją niechęcią i przyjść, też umiem być dobry. Nie lubiłem go, ale nie jestem takim złym człowiekiem i przyjdę.

Po trzecie - ci, którzy byli zwolennikami naszego prezydenta, (a nawet ci, którzy nie czuli do prezydenta sympatii), podkreślają, że był wielkim patriotą oraz w przeszłości - bardzo dobrym prawnikiem, który pomagał robotnikom represjonowanym przez komunistyczny system i jeśli mają czas, to dlaczego nie mieliby mu po ludzku oddać hołdu?

Po czwarte - ważna jest rola żony prezydenta. Maria Kaczyńska ocieplała jego wizerunek. To była niezwykle sympatyczna, pogodna, inteligentna kobieta. Ludzie bardzo ją polubili, choć wydawało się, że po Jolancie Kwaśniewskiej, która jest powszechnie uwielbiana, nie będzie to możliwe.

Po piąte - idą oddać autentyczny hołd bohaterowi. Wiele osób myli "tragedię" z "zasługami dla narodu". Wielu uważa, że prezydent zginął śmiercią bohaterską. Przez całą swoją prezydenturę walczył o to, i po to właśnie leciał, żeby świat usłyszał o Katyniu i żeby Rosjanie się wreszcie przyznali. I że ten wypadek lotniczy, to jakby dalsza część tej walki. Jej grande finale! 

2) Prezydent będzie pochowany na Wawelu. Nie wynika to z tego, że Polacy mają zwyczaj szanować i wywyższać przeważnie swoich tragicznych bohaterów?

jak świetnie to ujął mój kolega, Paweł Goźliński, polska kultura jest kulturą nekrofilską. Śmierć powoduje uszlachcenie człowieka. Staje się on bohaterem tragicznym. Chyba wynika to z tego, że tyle lat w historii Polski walczyliśmy o swoją niepodległość i tak wielu Polaków umierało za ojczyznę. My po prostu ciągle umieraliśmy. Polacy są więc lepsi w celebrowaniu pogrzebów i klęsk niż sukcesów. Te ofiary z życia nie mogły pójść na marne, nie mogły być zapomniane, nauczyliśmy się więc je podkreślać, celebrować, dawać im należytą oprawę.
A ponieważ "my, Polacy" wiemy, że świat nie docenia naszego cierpienia, pokażemy, że w celebrowaniu śmierci i tragedii jesteśmy mistrzami świata, aż świat przyzna: oni cierpieli najbardziej.

3) Myśli pan, że Polacy mają poważniejszy stosunek do swoich autorytetów (a przynajmniej do autorytetu prezydenta) niż Czesi? (Przecież erozja autorytetów spowodowana przez komunizm była dość podobna.

Odpowiedź jest w odpowiedzi na pierwsze pytanie. Nie chodzi o autorytet, chodzi o sto różnych innych rzeczy, które najlepiej wyjaśniłby psychoanalityk, psycholog społeczny i psychoterapeuta. Nasze wyjaśnienia dziennikarskie wydają mi się płaskie.

Poza tym co do autorytetów, u nas komunizm nie zniszczył autorytetu Kościoła. Mieliśmy się na kim oprzeć.