Czesi, naprawdę oszaleli

Oszaleli z szekspirowskimi pytaniami.

W mijającym roku chyba z jedenastu czeskich redakcji dostałem pytanie: czy mógłby pan odpowiedzieć, jacy jesteśmy. Te prośby są dla mnie bardzo ciekawe. Oznaczają, że Czesi chcą być coraz lepsi.

(No bo dlaczego wciąż pytają siebie samych „Jacy jesteśmy” i jeszcze na ten temat emablują sąsiadów?).

Do takiej prośby dochodzi ileś szczegółowych pytań i wszystkie, mimo że szczegółowe prowokują do uogólnienia. Uogólnień nie lubię, choć łatwo w nie wpadam a potem nie wiem jak się wydostać :)

Uogólnienia owszem, pozwalają się poruszać w skomplikowanym świecie. Stereotypy to dla mnie takie maszynki do likwidacji naszych kompleksów. Tylko że z tymi kompleksami jest jak z zarostem, im częściej używa się maszynki, tym zarost gęstszy i twardszy.

Dostałem taką prośbę z "Lidovych novin" . Poważna gazeta, robią duży blok o tym, jacy są Czesi. Cały dzień myślałem jak nie dopuścić do uogólnień. Napisałem im:

Jak twierdził Isaak Singer, „Biblia” dlatego jest tak ciekawa, że opisuje wyłącznie to, co ludzie robili, jak się zachowywali, a nie to, co myśleli. Proszę spojrzeć więc poniżej: jak zachowują się Czesi. A z tego wyniknie jacy jesteście.

Czech, Petr V., korespondent czeskiego radia w Warszawie. Kiedy dowiedział się, że moja mama jest w poważnym stanie po operacji kręgosłupa i straciła władzę w nogach, dwa razy proponował mi smsem, że może nas swoim samochodem zawieźć, gdzie tylko chcemy (bo ja nie mam samochodu ani prawa jazdy). Widziałem się z tym Czechem tylko dwa razy w życiu. Czy tak zachowują się Czesi?

Czeszka w podeszłym wieku - która w młodości relacjonowała dla radia uroczystość odsłonięcia pomnika Stalina w Pradze, ale musiała przemilczeć fakt, że jego projektant popełnił samobójstwo - po 50 latach nie mogła sobie nic na ten temat przypomnieć. Mówiła, że dziś jest już ślepa i głucha. – Nic nie powiem, ale proszę przyjść, miło porozmawiamy i chociaż kompotu się pan napije. Czy tak zachowują się Czesi?

Czech M, policjant z Pragi, który gorliwie wierzy w Boga. Zwierzył mi się, że nikt nie wie o jego wierze. „Moja matka nie wie, że jestem wierzący, ojcu powiedziałem dopiero na łożu śmierci. Tylko moja dziewczyna się czegoś domyśla”. M. czasem myśli, żeby wyemigrować do jakiegoś chrześcijańskiego kraju. Niechęć do wierzących i ataki na nich w czeskim internecie przypominają mu ataki na Żydów w Niemczech lat 30. Ciągle mu piszą, że jego wiara w Boga to jakaś głupota, bajka i choroba umysłowa. Czy tak zachowują się Czesi?

Czech Martin E., szef działu zagranicznego Hospodarskych novin ogłosił, że moja książka jest pełna stereotypów i klisz o Czechach, zanim ją w ogóle przeczytał. Czy tak zachowują się Czesi?

Czesi w internetowych dyskusjach piszą, że nie znają mojej książki, ale nie muszą jej czytać, bo przecież napisał ją „polsky kokot” (fiut). Czy tak zachowują się Czesi?

Czeszka, Lilian S z Ostrawy (jedna z czytelniczek), jak tylko moja książka weszła na czeską listę bestsellerów, natychmiast mnie o tym poinformowała w mailu i pogratulowała. Czy tak zachowują się Czesi?

Czech Michal G. udostępnił mi w Pradze swoje puste mieszkanie na miesiąc. Nie chciał za nie pieniędzy. Nawet za prąd i gaz. Kiedy się uparłem, że muszę zapłacić, skontaktował mnie z fundacją Alma Detem, która opiekuje się dziećmi z domów dziecka, abym te pieniądze im wpłacił. Czy tak zachowują się Czesi?

Czech Milan S., po obejrzeniu filmu „Katyń” Andrzeja Wajdy w CT, obniżył mi czynsz o 20%. (Za inne mieszkanie; w Pradze wynajmowałem już 17 mieszkań). Czy tak zachowują się Czesi?

Czech Pavel Š., naczelny „Reflexu”, po obejrzeniu filmu „Katyń” napisał mi maila, którego nie oczekiwałem: „My Czesi mamy piękną kulturę, ale wy Polacy macie piękną duszę”. Czy tak zachowują się Czesi?

Czech Karel P., nie oddaje mi od siedmiu lat 6 tys. Kc długu. Czy tak zachowują się Czesi?

Czesi – kelnerzy w centrum Pragi (a przynajmniej duża część z nich) są złodziejami. Od 10 lat oszukują mnie na rachunkach, ile wlezie. Czy tak zachowują się Czesi?

Czesi – kelnerzy na Zizkovie – nigdy mnie nie oszukują. Czy tak zachowują się Czesi?

Czech, właściciel „Vystreleneho voka”, kiedy tylko mnie widzi, stawia mi pierwsze piwo za darmo. Czy tak zachowują się Czesi?

Czeszka Jirina K. wynajmowała mi pokój. Po moim wyjeździe wyciągnęła z kosza na śmieci skarpetki, które wyrzuciłem, wyprała je, zacerowała i wręczyła mi następnym razem, bo przecież takie ładne i szkoda… Czy tak zachowują się Czesi?

Czeszka Helena S., mimo bólu kręgosłupa, niemłodego wieku, gołoledzi i strasznej zawiei śnieżnej wybrała się w drogę do znajomego weterynarza po receptę. Na pewien - tańszy w Czechach niż w Polsce - lek neurologiczny dla psa, o który poprosiłem. Wiedząc, że lek przedłuży psu życie najwyżej o kilka miesięcy. (Psa nie znałem osobiście ani ja, ani Helena S.; poprosiła o to drogą mailową jedna, nieznana nam pani z Polski). Czy tak zachowują się Czesi?

Czech Tomas R., zachowuje się jak jego ojciec Vaclav. Kiedy tylko zaczynam jakiś poważny i trudny temat, który wymaga od niego zajęcia jakiegoś stanowiska, od razu mówi: „Nic mi nie mów, ja nie chcę nic wiedzieć, lepiej opowiem ci dowcip…”. Czy tak zachowują się Czesi?

Czeszka Jirina F. z archivu ve Filmovym ustave v Bartolomejske v Praze, szukała mi tam jeden jedyny raz wycinków prasowych. Nigdy więcej się nie spotkaliśmy. Teraz przysłała mi kartkę na Boże Narodzenie. Czy tak zachowują się Czesi?

Właśnie tacy jesteście, Drodzy Czesi.

Na obrazku: Jezus Chrystus do składania (1993) - Davida Černego. Jedno z moich ulubionych współczesnych dzieł sztuki; takie z mojego top3.