Osobisty przewodnik po Pradze

Fot. Marcin Kacprzak - http://picasaweb.google.com/marcink295

Jak najbardziej (albo chociaż wiosną), bo jest szansa na wieczorną mgłę nad Wełtawą, na połyskujące wilgocią ulice, i na taką tajemniczość, którą Praga ma tylko jesienią lub wczesną wiosną.

Lato, dzień, silne słońce i nieznośne tłumy turystów odbierają Pradze metafizykę. Przytłumiony mgłą blask słabych latarni – tego życzę turystom.

Jeśli musicie przyjechać rano, a jeszcze nigdy tu nie byliście, zostawcie sobie jednak na wieczór jedną z najpiękniejszych rzeczy, jakie mogą człowieka spotkać w życiu: widok na Praski Zamek.

Z Mostu Karola (a jeszcze lepiej z Mostu Legii). W dzień widok jest po prostu piękny, ale w nocy jest hipnotyzujący.

Przewodnicy turystyczni utrzymują, że oświetlenie zamku zafundowali Rollingstonsi, urzeczeni jego urodą.

Jeśli ktoś decyduje się przyjechać do Pragi samochodem – w porządku, tylko trzeba go potem zostawić pod domem, a miasto zwiedzać pieszo, zaś przemieszczać się metrem. To jest miasto stworzone do pieszych wycieczek.

Przyjeżdżając do Pragi pociągiem, wysiadamy na Hlavni Nadraži. Hala główna to dotąd obskurna przestrzeń w stylu lat 80, która właśnie jest przebudowywana.

Nie wszyscy wiedzą, że nad nią znajduje się zaskakująca niespodzianka: secesyjna hala starego dworca, dziś przekształcona w przykurzoną kawiarnię. (Schody do niej znajdują się przy głównym wejściu na perony, z prawej strony).

Nazywa się Fantova Kavarna, a jej nazwa potrzebna jest nam, jeśli będziemy chcieli zamówić taksówkę.

Fantova – bo zaprojektował ją w 1900 roku Czech, Josef Fanta, architekt, którego z biegiem czasu uznano za aroganta, bo nawet w latach 20 wciąż projektował secesję.

Na górze bardzo łatwo zorientujemy się, jaki rodzaj prostytutek upodobał sobie to miejsce.

W przypadku, gdy nie chcemy z bagażami jechać metrem, zamawiamy taksówkę. Taksówkarze z postoju, zwłaszcza dworcowego, nieprawdopodobnie oszukują. Jedyna rada: zamówić taxi przez komórkę. Proponuję taksówkę przez sms.

Na numer +42  0 602 393 070 wysyłamy tekst: „(nasze nazwisko) Hlavni Nadrazi, Vchod do Fantove Kavarny, ihned”. Za chwilę dostaniemy sms zwrotny jaki samochód i za ile minut po nas przyjedzie. Z kawiarni wychodzi się wprost na ulicę i tam pojawi się taksówka. Wybadałem wiele firm i uważam, że ta jest najporządniejsza (www.citytaxi.cz).

W tym momencie (styczeń 2009) trwa remont tego okropnego dworca i chwilowo wejście na górę i wyjście z kawiarni może być niedostępne.

Jeśli ktoś decyduje się przyjechać do Pragi samochodem – w porządku, tylko trzeba go potem zostawić pod domem, a miasto zwiedzać pieszo, zaś przemieszczać się metrem. To jest miasto stworzone do pieszych wycieczek.

Prawie każdy zaczyna zwiedzać Pragę od Placu Wacława czyli Vaclavskego Naměsti. Od Muzuem Narodowego (stacja metra Muzeum), które góruje nad tym pochylonym placem. (Różnica poziomów – 20 m).

Vaclavske Naměsti to Pola Elizejskie Europy Środkowej. Tu są najdroższe sklepy, hotele i restauracje, ale i kioski z najtańszym jedzeniem (smaženy syr + houska czyli bułka z panierowanym serem za 40 Kc). Tutaj, pod pomnikiem św. Wacława na koniu zaczęła się i skończyła aksamitna rewolucja. Tutaj w hotelu Zlata Husa J.Ch. Andersen napisał „Księżniczkę na ziarnku grochu”.  Komunistyczne władze - jak pamięta znawca Pragi, Leszek Mazan - właśnie na tym domu, w którym powstała ta jedna z najpiękniejszych baśni o klasie próżniaczej, umieściły hasło: „Ze Związkiem Radzieckim po wieczne czasy!”.

(- I ani chwili dłużej – dodawał naród).

Jeżeli jest wieczór, i mamy zamiar dojść do Mostu Legii, aby oniemieć na widok Zamku, najpierw warto zatrzymać się w połowie Placu Wacława przy wylocie ulicy Štěpanskiej. Na rogu stoi dom, który ma podświetlaną koronę-czapę. To Pałac Lucerna, zbudowany przez rodzinę Havlów.

(http://www.lucerna.cz/home.php)

Dziadek Vaclava sam go projektował i kierował budową. Należał do pierwszego w rodzinie pokolenia kapitalistów. Lucerna znaczy latarnia. Kiedy żona zobaczyła projekt budynku – jak na standardy roku 1905 – „z samego szkła”, wykrzyknęła: - Toż to przecież latarnia a nie dom!

- Mamy więc już nazwę - powiedział spokojnie dziadek.

Nie zwiedzałem nigdy Pragi z przewodnikiem, ale wiem, że przewodnicy prowadzą wycieczki do Lucerny o kompletnie niewłaściwej porze.

A najlepsza pora to 22.00 – 1.00.

Lucerna, do której należy wejść od Štěpanskiej lub Vodičkovej to dom pełen labiryntów. Pierwszy powstały w Pradze pasaż ukryty w budynku. Ze sklepami, kawiarniami, barami, kinem, teatrem. Kiedy w ciągu dnia tłoczą się tam ludzie, trudno o zagadkową atmosferę, ale przed północą w tym secesyjnym i postsecesyjnym, trochę filmowym wnętrzu wreszcie można dojrzeć detale i poczuć jakby się weszło do wnętrza jakiejś bajki. Wujek Vaclava otworzył tu w 1929 r. pierwsze w kraju kino dźwiękowe BioLucerna. Ojcu Vaclava, który pałac odziedziczył, komunistyczne państwo odebrało Lucernę w 1948 r. i pozwoliło mu być „doradcą kierownika administracyjnego”.

Prawie nikt o tej porze tu nie przychodzi. A trzeba!

Do 1.00 w nocy czynna jest w Lucernie mało nawiedzana, wielka kawiarnia na piętrze. Przed jej oknem, wychodzącym na pasaż, prezentuje się ten sam św. Wacław, co na placu. Tylko że tutaj siedzi na brzuchu konia, który zwisa z sufitu głową w dół. Stworzony został z plastiku przez rzeźbiarza Davida Černego.

Symbolowi narodowemu zdechł koń. Święty siedzi okrakiem na jego brzuchu. Poza tym wszystko jest identycznie jak na właściwym pomniku.

Trup konia, zawieszony za nogi u sufitu, ma wywalony jęzor. Ale - jak podkreślano na inauguracji - jedzie się dalej.

Kiedy raz rzeźbiarz przyszedł ze mną do Lucerny, przyjrzał się po raz enty koniowi i jeźdźcowi i powiedział: - Ktoś wisi głową w dół, ale oczywiście w Czechach wszyscy udajemy, że nic się nie stało. Zamykamy oczy.

Mój dobry kolega, Pavel Trojan, młody przewodnik wycieczek po Pradze (bardzo go polecam, jego strona po polsku to http://trojan.guide-prague.cz/popolsku), specjalizujący się w Polakach i Amerykanach, których zawsze przeprowadza przez Černego, tutaj właśnie, w labiryntach Lucerny, robi wykładzik o tym, że Czesi nie znają tabu.  - W sumie - mówi, wznosząc oczy do góry - powyższe dzieło Czechom się podoba, bo pokazuje ich z nie najlepszej strony.

W Pradze jest mnóstwo pasaży w budynkach, na Vaclavskem Naměsti każdy większy budynek ma swój pasaż.  Równie piękny jak w Lucernie, choć kilka razy mniejszy znajduje się u dołu placu, w Palacu Koruna.

Przy Vaclavskiem Naměsti (na Vaclavaku, jak mówią prażanie) warto zapamiętać, że pod numerem 42 są Delikatesy (Lahudky) z trzema trunkami, które powinniśmy zabrać do Polski.

Trunek pierwszy - to absynt.

Niektórzy utrzymują, że napój impresjonistów, który doprowadził ich do zguby, w wolnej sprzedaży znajduje się tylko w liberalnych Czachach i Holandii. Ale tak naprawdę Absint nie jest przecież już tym absyntem, który pustoszył mózg jak haszysz. Kupić jednak warto. (Do wypicia: lodowaty, z małego kieliszka, z zanurzoną w nim kostką cukru albo tak jak w praskiej kawiarni Slavia – jako drink z szampanem, 20 proc. absyntu, 80 szmpana, bez cukru).

Trunek drugi – to czerwone wino Ludmila.

Znam mnóstwo Czechów, którzy zaprzeczają stereotypowi piwosza: preferują czeskie wino. Wina z Moraw (Svatovavřinecke szczególnie) są jednak kwaśne. Frankovka – już mniej, a wino Ludmila – w ogóle! Pochodzi z Zamku Mělnik pod Pragą od piwno-winiarskiej rodziny Lobkowicz. Ludmila jest sprzedawana w niskich, pękatych butelkach, jest wytrwna i łagodna. Zaskakuje nawet Włochów i Francuzów, którzy mówią, że w ogóle nie oczekiwali od smaku Ludmily zupełnego braku wulgarności. A przecież po winach czeskich tylko tego można się było spodziewać.

Trunek trzeci – to Vodka z konopi - czyli wódka z marihuany, jak się o niej mówi. Oleista, mocna, można ją znaleźć tylko w kilku miejscach w Pradze. Więc nie liczmy, że gdzieś kupimy taniej, kupmy tu, w Lahudkach. Jest legalna, można ją przewieźć przez granicę.

Jeżeli tylko opuścimy centrum, zaskoczą nas trzy elementy. Co krok napotkamy salon gry (Herna), lombard (Zastavarna) i gospodę. Nieprawdopodobne zagęszczenie tych przybytków, w Polsce zupełnie niespotykane, dużo mówi o Czechach.

Są dzielnice, zwłaszcza robotnicze, gdzie na małej ulicy działają całą noc po cztery herny i po cztery zastavarny, do których co chwilę ktoś oddaje telefon komórkowy.

Typowe gospody czynne są nawet do czwartej rano. Tam przesiaduje owo „błogosławione towarzystwo pijących piwo” – jak pisał Hrabal, przez co w domach jest cicho.

Na ulicach w nocy - spokojnie. Kultura chmielu, w przeciwieństwie do kultury żyta, nie rodzi chyba aż takiej agresji.

Wchodząc do hospudki mamy sporą szansę zobaczyć coś podobnego do obrazka, jaki zobaczył mój kolega z redakcji, Piotr Lipiński. Ujrzał pana, przed którym siedział jego pies, a pan mu cierpliwie podawał na palcu pianę ze swego piwa.

Hospudka – to zdrobnienie gospody. Słowa, które w języku polskim nie mają zdrobnień, w czeskim je posiadają. Miejsce to misto, ale można też znaleźć mistečko. Czech kocha spokój, „to chce klid” – mawia, co znaczy: to wymaga spokoju. A spokój jest wtedy gdy siedzisz, najlepiej właśnie w swym ulubionym mistečku.

Spokój-klid też ma zdrobnienie: klidek.

Naród, który obdarzył takie pojęcia pieszczotliwymi wersjami, na pewno różni się od naszego. I te różnice warto zgłębiać na własną rękę.

Wielu podpowie, żeby zgłębiać – rzecz jasna - w pijalni piwa. I wielu powie, że najlepiej w historycznej – U Fleků, przy Křemencovej 11 (www.ufleku.cz), o której słyszeli nawet ci, którzy nigdy w Pradze nie byli.

Najważniejsza moja rada: iść do U Fleků, ale nie jeść.

Działa od 1499 roku bez przerwy i produkuje sławne ciemne piwo. Właściciele chlubią się, że piwo pili tutaj przedstawiciele wszystkich narodów świata. I pewnie jest to prawda. W piwiarni posadzą nas przy jakimś wielkim stole w jednej z wielu sal i przyniosą piwo bez pytania. Będą utrzymywać, że jest mocne i wyjątkowe. W rzeczywistości jest słabe, bez smaku i charakteru. Poza tym typowy prażanin do Fleků by nie poszedł. Od lat chodzą tam wyłącznie turyści. Nie wiedzą, że  tu kelnerzy potrafią dopisać do rachunku nawet datę urodzenia.

Ponieważ goście nie znają czeskiego, nie są w stanie zorientować się, że kelnerzy przemawiają do nich pieszczotliwym tonem, ale używając nieprzyjemnych określeń: „Proszę piwko, ty głupolu, kretyniątko ty jedne...” i tym podobnie.

Przy wejściu podadzą nam kieliszek Becherovki i zachwyceni takim bonusem na początek, wypijemy, by dopiero na rachunku zobaczyć, że ma on swoją cenę. Kelner potem chętnie wyjaśni nam na przykład: - Mam dwoje dzieci do wyżywienia a pan by chciał, żeby ta Becherovka była za darmo!

Jedzenie podają tu typowo czeskie, stołówkowe, najczęściej zimne. Menu tylko udaje menu. Wypisują po kilka dań, z których zawsze mają najwyżej dwa.

Mimo tego sadomasochistycznego związku obsługi z klientami warto tu przyjść i popatrzeć.

Gdyby ktoś jadł – uwaga!

Otóż bita śmietana na polędwicy czy gulaszu to śmietana bez cukru! Zastanawia mnie zawsze zwyczaj dodawania w Czechach kopca stojącej, gęstej bitej śmietany do mięs a nawet zup rybnych. I mam na to swoją teorię: niewielki naród, dla którego każdy człowiek jest ważny („nas jest zbyt mało, byśmy ginęli na wojnach” – pisała czeska ukochana Kafki, Milena Jesenska) musi mieć metodę na przeżycie. A przeżyć, to być grubym. Żeby na wypadek nędzy i głodu mieć z czego schudnąć. Moim zdaniem, to społeczna podświadomość podyktowała Czechom, by na co się da, kłaść bitą śmietanę.

Małe wyjaśnienie (pytacie o tę rzecz w mailach): Hrabal raczej nie bywał U Fleků, Hrabal bywał u Zlateho tygra: http://www.uzlatehotygra.cz/uvod.htm.

(Przy okazji polecam "Grę w życie. Opowieść o Bohumilu Hrabalu" Aleksandra Kaczorowskiego, wyd. Czarne).

Jeśli chcecie przez chwilę posiedzieć koło prawdziwych prażan i trochę ich poobserwować, wejdźcie do jakiejkolwiek gospody w tych dzielnicach, które na planie nie są Pragą 1.

Najbliżej centrum i Zamku jest sąsiadująca z artystyczną Malą Straną – Praha 5 czyli Smichov. Dzielnica robotnicza, zużyta, podniszczona. Przez Smichov szedł Józef K. prowadzony na śmierć do strachovskiego kamieniołomu. O niej jeden z praskich poetów napisał, że tu każda rzecz rozmawia ze swoją śmiercią. Są tam całe ulice nieremonotwanych, sczerniałych kamienic, np. Plaska albo Elišky Peškovej, gdzie jeśli tylko wieczorem spojrzycie ponad linię ulicznych latarń (właściwie powinienem napisać „liny ulicznych latarń”, bo lampy wiszą na drutach między domami na wysokości trzeciego pietra), a więc jeśli tylko wpatrzycie się w zawsze ciemne okna nad latarniami, będzie jasne, że to właśnie tam, na strychach, mieszczą się gabinety i sale sądowe, po których cały czas plącze się K.

Mam nadzieję, że wciąż trwa wieczór i stanęliście już na Moście Legii, mniej więcej 40 m od brzegu, żeby po zachwycie nad widokiem zamku, odwrócić się i spojrzeć na czeską dumę narodową – wystrzałowo oświetlony i pozłocony Teatr Narodowy.

To właśnie tu. 

Zdjęcie to w 2006 roku, przysłała mi bardzo miła para turystów spotkanych w Pradze, ale cholera, niestety, nie mogę sobie przypomnieć nazwiska. Zdjęcie więc tymczasowo bez autorstwa, choć ci Państwo na nim widnieją.

Po Pradze należy chodzić nocą. W październiku, listopadzie czy w marcu, kiedy naprawdę to miasto polecam, o czwartej nad ranem nad Wełtawą unosi się mgła, a kostka brukowa nabiera mokrego połysku i głębokiej czerni. Niektórzy mówią, że to odcień, jakiego nie znajdzie się nigdzie w Europie. Wygaszone są wszystkie reklamy, wyłączone iluminacje zabytków, Rynek Staromiejski przestaje przypominać Disneyland i wtedy Praga ma tylko dwie barwy.

Pierwsza – to ciemna, tajemnicza szarość wszystkich budynków, druga - sodowa, ni to różowa, ni kremowa barwa latarni. Staję właśnie wtedy tu, na Moście Legii, patrzę na uśpiony Teatr Narodowy, na ulicę Narodni i wpadam w hipnozę. Na co czekam? Nie wiem. Godzinę później budzi mnie kolor czerwony i zielony, bo automatycznie o świcie włączają się światła na przejściu dla pieszych. (Czy na pewno jednak się budzę? „Zbudzić się można z każdego snu / oprócz tego jednego” - wyjaśnił w wierszu „Praga we śnie” czeski noblista, Jaroslav Seifert).

Na Moście Karola bywam rzadko, przeszedłem po nim może pięć razy w życiu. Tam ciągle przesiadują ludzie, nawet nad ranem. Nie chciałbym, żeby przeżywali to samo, co ja. Pragę chcę mieć tylko dla siebie. Oczywiście w nocy się nie boję. Można chodzić po tym mieście do świtu i czuć się bezpiecznie. Potwierdzają to cudzoziemcy.

W nocy Warszawa budzi w nich niepokój, Praga – pociąga.

Schody na Zamek. Fot. Ania Henselek

Teraz – póki jeszcze jest wieczór - poza pójściem do Fleku, mamy do wyboru kilka możliwości.

Można się wdrapać na Zamek. Jest czynny do północy i to jedyna pora, kiedy można tam być bez tłumów. Należy wtedy dążyć do obejrzenia tyłu iluminowanej Katedry św. Wita. Z przodu jest O.K., ale gra świateł na tylnej ścianie katedry to zjawisko do kontemplacji na całą godzinę. (Gdyby nie było zimno, rzecz jasna).

Można, idąc na Zamek, zatrzymać się przy najciekawszym współczesnym praskim pomniku. Po przejściu na drugą stronę mostu, dokładnie na jego przedłużeniu przy ulicy Ujezd, na pagórku, wystawiono Pomnik Ofiar Komunizmu. Są to przerysowane, duże  schody. Na dole stoi nagi mężczyzna, wchodząc do góry – znika. Ubywa go tak, że na samej górze zostaje strzęp.

Pomnik robi wrażenie i w dzień, i w nocy. Oświetlany jest nie wcześniej, niż od 21.00. Zaprojektował go Olbram Zoubek, autor pośmiertnej maski Jana Palacha, który nawet w trumnie był pilnowany przez Służbę Bezpieczeństwa. (Jan Palach - student, który spalił się, by wstrząsnąć społeczeństwem, coraz bardziej poddającym się sowieckiej okupacji i własnej obojętności).

Niestety, wieczór i noc w Pradze nie trwają wiecznie. Pewne miejsca trzeba zobaczyć w ciągu dnia.

Typowe topowe atrakcje dla turystów: Starmetstke Naměsti czyli Plac Staromiejski, który odnowiony i oświetlony wygląda jak Disneyland; Most Karola; cmentarz Żydowski czy Stavovske Divadlo (teatr), gdzie odbyła się premiera opery Don Giovanni, którą Mozart specjalnie napisał na zamówienie władz habsburskiej Pragi, zaś Miloš Forman użył jego wnętrz w 1984 r. w „Amadeuszu”. (Pogłoska mówiła, że wtedy wśród słuchaczy Mozarta na widowni byli sami funkcjonariusze czechosłowackiej Służby Bezpieczeństwa).

Wszystkie miejsca topowe można zwiedzić, trzymając w ręku jakikolwiek przewodnik po Pradze, nie będę o nich pisał.

Proponuję, by skupić się na XX-wiecznej czeskiej architekturze, którą przewodniki zajmują się rzadziej.

To, że Praga jest tak piękna wynika między innymi z rywalizacji.

Przed powstaniem państwa czechosłowackiego, na początku wieku, w mieście na pół miliona mieszkańców mieszkało tylko 30 tysięcy Niemców.

Jedni z drugimi nie utrzymywali kontaktów. Czesi nie chodzili do teatrów niemieckich, niemieccy do czeskich. Jak pisał piewca Pragi, jej słynny mieszkaniec, reporter Egon Erwin Kisch, nawet koncerty były w tym mieście jednojęzykowe.

Jednojęzykowe były pływalnie, parki, place zabaw, większość kawiarni i sklepów. Każda ze stu katedr czeskich i niemieckich uniwersytetów miała swój odpowiednik w drugim języku. Nie było żadnego wspólnego gmachu, żadnej wspólnej kliniki ani nawet kostnicy. Niemiecka Praga - to prawie wyłącznie bogacze, którzy zarządzali kopalniami, bankami, fabrykami; oficerowie i profesorowie, (to oni zaprosili Einsteina, by tu pracował).

93 proc. czeskich mieszkańców Pragi rywalizowało z 7 procentami, budując coraz piękniejsze i awangardowe gmachy.

Efektem tej rywalizacji są choćby kubistyczne domy. Czechy to jedno z niewielu miejsc na świecie, gdzie kubizm objawił się też w architekturze.

Jeśli na samym dole Vaclavskego Naměsti skręcimy w prawo (patrząc z góry) dojdziemy do rogu Celetnej i Ovocnego Trhu, gdzie stoi kubistyczny Dom U Černe Matki Boži. Zaprojektowany przez Czecha Jirzego Gočara w 1911 r., miał być domem „w ruchu”. Skoro nowoczesny dom ma nawiązywać do głownie barokowego Starego Miasta, musi być kubistyczny – rozumował Gočar.

Na pierwszym piętrze odtworzono dawną kubistyczną kawiarnię (za komunizmu były tu kancelarie adwokackie), a na drugim znajduje się muzeum kubistycznych mebli.

Na dole jest galeria kubistycznych przedmiotów – replik oryginalnych czeskich projektów z lat 1910-1930. Ceny tylko do zapamiętania (żeby zaszokować znajomych), choć trudno się tym przedmiotom oprzeć.

Kubizm w czeskiej architekturze, to – jak mówią fachowcy – ślepa uliczka. Kubizm nie wprowadził nic nowego do konstrukcji budowli, żadnych rewolucyjnych rozwiązań, był tylko nowoczesną, orzeźwiającą dekoracją domów.

Dla mnie – symbolem marzeń Czechów, żeby kulturowo wyrwać się spod Austro-Węgier.

Kubistycznych domów jest więcej. Inny, mój ulubiony, jest trochę odsunięty od centrum (ale nie daleko) przy ulicy Neklanovej (Praga 2) i jest zwyczajną kamienicą mieszkalną. Powstała w 1913 roku, projektował ja Josef Chochol.

Jeśli od dołu Vaclavskego Naměsti pójdziemy w stronę przeciwną od kubistycznego domu, na rogu Narodni Třidy i Jungmanovej stoi dom w stylu rondokubizmu (nie podejmuję się go objaśnić). To Pałac Adria – trochę jak z horroru. Ten dziwaczny zjawiskowy dom powstał już w  Czechosłowacji, w 1925 r. 

Miał być próbą znalezienia czechosłowackiego stylu dwóch narodów w architekturze.

Mieściło się w nim włoskie towarzystwo ubezpieczniowe, które usiłowało agitować wśród oficerów czechosłowackiej armii. Potem okazało się, że po dojściu Mussoliniego do władzy, dane o klientach towarzystwa były cennymi informacjami dla faszystowskich Włoch.

W niemal każdej księgarni jest do dostania nieduża ksiażeczka „Praha. Architektura XX stoleti” (w różnych wersjach językowych, poza polską), która stanowi katalog tych awangardowych praskich domów, zwłaszcza z czasów 1918-1939, kiedy Czechosłowacja była jednym z najbardziej modernistycznych (a także demokratycznych) krajów Europy. Zresztą, jedno z najbardziej nowoczesnych słów XX wieku wymyślił przecież Czech. Był to malarz Josef Čapek, a jego brat to słowo spopularyzował na całym świecie w znanej w latach 30 sztuce „RUR”. Słowo to brzmi: „robot”.

Mądry prezydent Tomasz Garrigue Masaryk, filozof , już w cztery lata po powstaniu Czechosłowacji, zarządził, że młode państwo, musi zakupić najmodniejsze dzieła europejskich malarzy i w 1923 r. to uczyniono. Dzięki temu w Veletržnim Pałacu (Dukelskych hrdinu 47) możemy oglądać Moneta, Maneta, Van Gogha, Gauguina czy Picassa Mądre władze Pragi zgodziły się, aby w drugiej połowie lat 90 najmodniejszy architekt świata Frank O’Gehry zaprojektował dla tego miasta dom.

Nazywa się Tančici dum (Tańczący dom), przypomina tańczącą parę. Dlatego prażanie nazywają go Ginger i Fred. Dom wygląda jak zamrożony w ruchu i z jego powodu przyjeżdża do Pragi sporo osób zainteresowanych architekturą. Stoi przy Rašinovo Nabřeži, zaraz przy Jiraskuv moście. Ale trzeba go oglądać wyłącznie za dnia. W nocy jest nieoświetlony. Ginger i Fred pięknie (zdaniem niektórych) współgra z neobarkowymi, rozedrganymi fasadami domów na nabrzeżu. Wszystkie tańczą.

Dekonstruktywista Gehry jest też autorem słynnego Guggenheim Museum w Bilbao. Jego rodzina pochodzi z Polski i chciał on za darmo zaprojektować coś Warszawie, jednak miasto się nie zgodziło, tracąc tym samym jedyną okazję, by jakikolwiek budynek w naszej stolicy wszedł do podręczników architektury. Czesi miesiąc temu wydali piękny album o Tańczącym domu, którego wersja w języku angielskim sprzedaje się rewelacyjnie.

(Ten od wiszącego konia w Lucernie).

Jego dzieła łatwo wprawiają człowieka w zadowolenie (co chyba najbardziej brzydzi przeciwników Černego) i są w mieście tak zauważalne, że nawet turysta, który był tylko raz w Pradze, może wyjechać z poczuciem, że rzeczywiście to nie jest stereotyp: „Czesi to śmiejące się bestie”.

A ponieważ każde dzieło Černego jest w zupełnie innym stylu, przyjezdni mają wrażenie, że Praga jest pełna dowcipnych rzeźbiarzy.

Właściwie należałoby ułożyć specjalny przewodnik po jego pracach.

Dwanaście metrów nad ulicą Husovą na Starym Mieście wisi człowiek w garniturze. Prawą ręką trzyma się stalowej szyny przymocowanej do dachu kamienicy. Nie istnieje w jednej postaci - wisiał już w Berlinie, w Sztokholmie, Wrocławiu, Chicago, Londynie, Rotterdamie, Budapeszcie, a teraz wisi i nad Husovą, i w Barcelonie nad placem Catalunia.

- To moja rzeźba podróżna - przedstawia ją artysta.

Grupki turystów często tarasują ulicę, żeby przyjrzeć się „Wisielcowi”.  Gdyby mogli podfrunąć, zobaczyliby, że ma obojętną twarz. Jakby nie załapał, w jak niewygodnej sytuacji się znajduje.

Kiedy zapytałem, o czym jest ta rzeźba, David odparł, że kiedy niezgrabny pan wisiał w Szwecji, to Szwedzi pisali, że jest o Szwedach, Niemcy, że o Niemcach. A Czesi piszą, że jest o Czechach.

Po prostu gdziekolwiek na świecie „Wisielec” zawiśnie, tam ze swoim obojętnym wyrazem twarzy natychmiast staje się syntezą epoki.

Będąc na Malej Stranie, musicie koniecznie dojść do Hergetovej cihelny (ulica Cihelná 2b)

To teren danej cegielni, gdzie poza bardzo ciekawym i nowoczesnym Muzeum Kafki (chyba ani jednego oryginalnego eksponatu, ale ekspozycja super), znajduje się pewien sławny pomnik Černego.

„Sikający” to pomnik, którym artysta uczcił wejście Czech do Unii Europejskiej. Basen, do którego dwóch mężczyzn oddaje mocz, ma kształt republiki czeskiej.

Penisy są ruchome i jeśli wyślemy SMS-a z jakimś zdaniem na numer podany obok pomnika, to w kilka minut wysikają to zdanie.

- Wszystko zaczyna się od sikania - tłumaczy rzeźbiarz. - Niemowlę się posika i dzięki temu czuje, że żyje. Sikanie jest przyjemne. Każdy chciałby się zsikać w spodnie, ale mu kultura zabrania.

„Co by się stało, gdyby w Izraelu powstał pomnik sikających na Izrael, a Wielkiej Brytanii - pomnik robiących kupę (np. czekoladową masą) na mapę Wysp Brytyjskich” - zastanawiali się Czesi w internecie. Ale nikt nie ma stuprocentowej pewności.

Pewność co do reakcji można mieć tylko w Czechach - nie będzie żadnej.

„My, Czesi, nie jesteśmy przewrażliwieni na punkcie honoru i czci” - napisał pewien słynny intelektualista, a pewien ceniony historyk: „Możecie mówić o Czechach jak najgorzej - nie ruszy ich to. Najwyżej potwierdzą, że macie rację. Ale niech się tylko dowiedzą, że benzyna podrożała - usta im się nie będą zamykały od przekleństw”.

Najlepiej w komentarzach. Uzupełnienia i Wasze poprawki mile widziane.

Niestety, nie posiadam informacji o noclegach tanich (po prostu już coraz rzadziej wynajmuję pokoje na dni albo zatrzymuję się w hotelu). Ale można znaleźć bez problemu w internecie. Jeśli ktoś zna, może się podzielić z nami.

Namiary na mojego ulubionego przewodnika po Pradze - Pavel Trojan (jęz. polski, angielski, serbski): zizkaperk@gmail.com  tel. +420 608 818 253

Różne nieoczywiste ciekawostki na temat Pragi - polecam stronę Martyny Obarskiej: http://prahanalia.blogspot.com